Papiermolen
" De Schoolmeester "
Anno 1692
|
|
Papiermolen
|
Industriemolen de Schoolmeester is de enig overgebleven windmolen ter wereld die nog dagelijks papier maakt. |
||
| Geschiedenis | Scherpkamer | Droogschuur |
| Vodden | Verzijgkasten | Kalander |
| Kapperij | Schepkuip |
filmpje molen de
Schoolmeester gemaakt 27-02-2008. |
| Hollanders | Papiermachine uit 1877 | |
foto's toegevoegd op 27 september 2006
 |
 |
|
| 27 september 2006, de
schoorsteen van molen De Schoolmeester rookt. Binnen
wordt met turf het water in de schepkuip verwarmd. |
In de schepkuip zit tussen de
1500 en 1800 liter water. Het duurt enkele dagen voordat het water op temperatuur is
|
|
 |
 |
|
| Door goten loopt de gemalen stof uit de maalbak naar de verzijgkast. | Daarna wordt de maalbak schoongespoeld. | |
 |
 |
|
| In de verzijgkast kan het water weglopen. | De gemalen stof spettert hoog tegen de wand. Op een 'schoolbord' wordt het aantal ladingen in de verzijgkast bijgehouden. Dit is de 6e lading. | |
| De voorraad in de verzijgkast vormt de basis die zal dienen om op Zaanse molendag het papiermaken en het papierscheppen te demonstreren. | ||
Oorspronkelijk stonden er zo'n 60 door wind aangedreven papiermolens in de Zaanstreek. De Schoolmeester is de laatste die is overgebleven. De molen werd oorspronkelijk bemand door 13 man vast personeel en 5 tot 10 voddenscheursters. Deze laatsten werden per kilogram betaald. Hun werktijden waren afhankelijk van het aangeboden werk. (zie ook pagina "vrouwen in de molen")
Het vaste personeel, molenaars, papiermakers, sorteerders, verlezers en anderen, werkten 's winters van 6:00 uur 's morgens tot 6:00 uur 's avonds. Zomers, als het wat langer licht was, werd er gewerkt van 4:00 uur 's morgens tot 8:00 uur 's avonds. Een werkweek bestond uit 6 dagen.
In tegenstelling tot personeel op een oliemolen, waar het personeel werd betaald per verwerkte hoeveelheid, werkte het personeel op een papiermolen tegen een vast loon. Dit loon varieerde van 8 gulden per week voor molenaar en papiermakers, tot 3 gulden per week voor sorteerders en inpakkers. De voddenscheursters moesten het doen met 1,50 gulden per week.
Het voddenscheurhok en de voorraad ruw materiaal.
Blauwe lappen voor blauw papier, rode lappen voor rood papier.
Voor het maken van papier kan alleen textiel van plantaardig materiaal worden gebruikt. Dus: katoen en linnen wel, maar wol en kunststof niet.
Koningsspil en Hollanders.
Hollanders zijn de maalbakken waar de stof vermengd met water wordt fijngemalen
totdat alle vezels fijn en los van elkaar zijn. De maalrol die bezet is met messen, wrijft
over een maalplaat die op de bodem van de bak ligt.
In de scherpkamer worden de
maalplaten met moker en beitel gescherpt.
De scherpkamer.
De verzijgkast is gevuld met een voorraad voor rood papier.
Het water zakt door de lattenbodem weg zodat alleen papierstof overblijft (verzijgen is uitlekken). De
verzijgkasten worden gevuld in perioden dat er voldoende wind is en geleegd in tijden
met minder wind.
In een speciale expositie ruimte wordt het proces op panelen uitgelegd.
Tot 1877 werd het papier met een schepraam uit de kuip geschept en op vilt afgedrukt. De molenaar demonstreert hoe dit gebeurde.
De papiermachine staat sinds 1877 in de molen en wordt sinds 1979 aangedreven door een elektromotor. Het vele water verdeelt de stof vanuit de goot over de langzaam ronddraaiende zeefband. Het water zakt er doorheen en de stof blijft achter en wikkelt zich om de rol aan het einde van de zeefband. Na het bereiken van de gewenste dikte wordt het doorgesneden en afgenomen.
De vellen papier worden opgestapeld en in de natpers gezet om er zoveel mogelijk water uit te persen.
Na 1,5 uur in de natpers is het meeste water weggedruppeld.
De nog natte vellen worden te drogen gehangen in de 60 meter lange droogschuur. Het drogen duurt 3 dagen tot 3 weken en is afhankelijk van het weer.
Als het papier droog is wordt het verlezen (= klein vuil wordt er met een mesje uitgekrabt). Daarna wordt het geperst om het vlak te maken.
De kalander of glansrol dient om het papier gladder te maken. De rol van de kalander oefent een druk uit van ca. 1500kg en ieder vel gaat 3 a 4 maal tussen de rollen door.
Zaans bord (= handgemaakt zaans papier) in diverse kleuren en afmetingen, klaar voor de verkoop.
