Oliemolen
 " De Bonte Hen"
Anno ca. 1693

De enige Zaanse oliemolen waar de oliekelders nog te zien zijn.

Gortershoek

Boven de Gortershoek in Zaandijk wisselen in de verte rode en witte zeilen elkaar af.
Oliemolen De Bonte Hen draait.

De Os en De Bonte Hen

Het beeld langs de Kalverringdijk zoals velen dat kennen ...

De Os en De Bonte Hen, maart 2005

... en een plaatje zoals dat maar zelden te zien is.

 

 
De rode en witte zomerzeilen die vanaf de brug te zien waren.
 
Links is de toegangsdeur tot de molen Dit is het luik van de deur als de molen open is
 
Het spinnetje. De reden van de afbeelding en het molenbord hebben te maken met de belasting die vroeger werd geheven op het gebruik van de wind. Meer hierover is te lezen op de pagina over molenborden.  
Achtkantstijl   Kantstenen
Achtkantstijl met erachter het wit gekalkte dodebed met daarop de legger en de kantstenen.
Kantstenen   Kantstenen
Links de stamperij waar voorslagkoeken tot naslagmeel worden gestampt   De legger met daaromheen de kuip.
Achtkantstijl  
Dit is een andere achtkantstijl. Op de achtergrond staat de koekenkast met de kaak en het koekenmes.
 
In de schuur zijn links en rechts de kassen te zien waar het zaad en de koeken werden opgeslagen.   Raadselachtige luikjes waarvan de molenaar precies kan uitleggen waarvoor ze dienden.
 
De kassen waren genummerd en hadden aan de voorkant sponningen waar schotten in gezet konden worden.  
Schortkneppels    
Rijen schortkneppels.   Onderree met schortpennen.

Sesters zijn vaten met een inhoud van 0,5 hectoliter. Hierin werd de olie verzameld voordat het naar de oliekelder ging.

 

  Sesters
Achter de stamperij staan enkele sesters.    
In sommige sesters is een peilstok aangebracht met inkepingen voor 10 en voor 5 liter.  
     
 
Druiperij   De 'bijbel'. Nieuwe 'haren' waren stug en dit blok hout werd gebruikt om de nieuwe haren in de pers te slaan.
 
Dit zijn twee oliepompen op de oliekelder   Oliepomp
  Flesjes lijnolie in De Bonte Hen
De olie werd is vaten gepompt om te worden verscheept.   Hier staat de olie in kleinverpakking anno 2005
 
Als het erg vroor, dan lag de Zaan dicht en was scheepvaart niet mogelijk. Dit soort sledes werd gebruikt voor het vervoer van materialen en producten zoals vaten olie.

Deze slee staat in een van de zaadkassen.

  Nog een slee, maar nu in de molen.

Stellingzolder

 
Kistraam.
Uitzicht over de Kalverpolder.   Staartbalk met kruirad.
 
Rook van het vuister kringelt door de molen.   Spaak in de wentelas.
 
Tanden in een tandwiel worden in de molen 'kammen' genoemd. Dit zijn de kammen van het varkenswiel om de wentelas.
Scheerstoel in De Bonte Hen

Op oliemolens werd 6 dagen per week gewerkt. Om 's zondags met glad geschoren gelaat in de kerk te verschijnen werden de mannen in de molen geschoren. Daartoe diende deze scheerstoel.

Het gebruik om de mannen in de molen te scheren wordt bij bijzondere gelegenheden, zoals met 'luilak', nog wel eens gedemonstreerd.

 
Scheerstoel.    
 
    Blik over de Zaan vanaf de Zaandijker sluis.

Voor de statistici:

omwentelingen:
- Molen De Bonte Hen maakt jaarlijks zo'n 250.000 omwentelingen. Soms wat meer, soms ook wat minder.

kantstenen:
- buitensteen: diameter 1,54m x dikte 0,54m. Afstand tot hart spil 0,90m. Gewicht circa 2570 kg.
- binnensteen: diameter ca. 1,44m x dikte 0,57m. Afstand tot hart spil ca. 0,55m. Gewicht circa 2360 kg.


  De geschiedenis van het malen en het oliepersen is te vinden in het boek "Spieren Water en Wind, 23.000 jaar malen en molens". Voor meer informatie klik hier >>>
- Foto's gemaakt door; J.Kamphuis, Zaandam.
- Deze pagina is onderdeel van http://www.industriemolens.nl
- Laatste aanpassing: 08-08-2009
© J.J.Kamphuis, Zaandam.